Written by Webmaster Arjan | 08 January 2010

 

Onderstaand artikel is voor een groot gedeelte overgenomen na toesteming van www.oudterapel.nl, diverse aanvullingen van zepta zijde zijn toegevoegd. Een site dat echt DE moeite waard is om eens een kijkje te gaan nemen.

Indien men foto's of verhalen heeft / weet van vroeger m.b.t. het zwembad en/of Zepta schroom niet om deze te mailen.

Het natuurzwembad dat zuidelijk ligt van het huidige zwembad "Moekesgat" heeft een interessante geschiedenis. De plas ligt op een terrein dat oorspronkelijk eigendom was van de heren Stoker en Beckmann (hotel de Posthoorn). Rond 1920 werd "het gat" uitgegraven door de aannemers Schaap en Tieke uit Stadskanaal ten behoeve van de ophoging van van het spoorwegemplacement. Na het graven werd "het gat" al snel door de jeugd als zwembad gebruikt. Door de afgraving was het terrein eigenlijk waardeloos geworden maar Willem Moeke zag er wel wat in en kocht de hele plas met enige grond eromheen in 1924 voor 100 gulden. Moeke had zijn sporen verdiend als opzichter bij de aanleg van het spooremplacement. In de exploitatie van de plas water als zwembad zag hij wel wat zitten. Na de aankoop begon Moeke met het bouwen van een rij van 32 badhokjes.

 

Veel hulp, ook bij de verdere uitbouw van het complex, had Moeke van zijn twee dochters. Ook bij het geven van zwemlessen en het houden van toezicht verleenden zij veel steun. In die tijd kreeg het bad de naam `Moeke's Gat'. de badhokjes en verdere opstallen bevonden zich langs een gedeelte van de zuidzijde van de plas.  

Er ontstond al gauw een vaste kern, waarin tot de oprichting van een zwemclub werd besloten. Met de heren S.Froom, voorzitter, de Graaf, de Groot en Hofkamp als bestuursleden werd  de Zwem En Poloclub Ter Apel opgericht. Men organiseerde in de volgende jaren t/m1934 weinig wedstrijden. Wel werd er ieder jaar een feestelijke jaarvergadering gehouden in het boschhuis. Vanaf 1934 begon Zepta als echte club fungeren en is dit het start jaartal van Zepta zoals we die nu nog kennen.

Moeke hield het zwembad aan zich tot 30 oktober 1935. Op die dag verkocht hij het gehele zwembadcomplex, waarbij inmiddels ook een woning was verrezen, aan de heer Geert Fietje, een ondernemende kruidenier uit Emmer Compascuum, die op zijn eigen energieke wijze de zaak voortzette en uitbouwde. Ook diens kinderen, van wie met name zijn zoon Geert moet worden genoemd, hadden een belangrijk aandeel in de gang van zaken. De koopsom van het gehele bad, met woning, gebouwen etc. bedroeg toen f 4.000,--.

Uitbouw en verfraaiing gingen voort. Er kwamen roeiboten, kano's, allerlei speelobjecten in het ondiepe en het diepe gedeelte. Vele Ter Apelers zullen zich de waterfiets, het vlot en de 'poale' nog herinneren. Zwemles van Geert Junior was een weinig zachtzinnige zaak. Met harde hand werden de diverse oefeningen gegeven, nagenoeg steeds met goede resultaten.

De zwemlessen stimuleerde Zepta, zodat er ook wedstrijden werden gehouden. Zwemwedstrijden waren nieuw en er was dan ook altijd een geweldige publieke belangstelling, iedereen wilde dat zien. Zepta had toen nog niet veel leden en jeugdleden ontbraken er helemaal. Van de begin periode is er al het administratieve materiaal verdwenen, maar via overleving is dit het enige wat er van bekend is.

 

Het leugenbordje:

Het grootste leugenbordje in het zwembad was het temperatuurbordje. Dit bordje hin in "het gebouw" recht tegenover de ingang. Als het mooi weer was, werd er zomaar een temperatuur opgeschrevem. De mensen hebben dan ook heel wat keren gezwommen in water van 15 graden i.p.v. de aangegeven 20 graden.

 

De drukte in de zomermaanden werd groter, omdat steeds meer mensen de zwemsport wilden beoefenen. In de jaren tijdens en na de Tweede Wereldoorlog moest Fietje dikwijls worden geassisteerd door badjuffrouwen. In het 'gebouw' werd snoepgoed, limonade en dergelijke verkocht en men kon er een badpak huren. Boven op het gebouw kon men zonnen. Een enkele waaghals heeft het gepresteerd om boven van het gebouw af in het aangrenzende ondiepe water (± 1 meter) te duiken. Het was inmiddels een fraai complex geworden. Ter weerszijden van het hoofdgebouw lange rijen kleedhokjes; aan de oostzijde voor dames, aan de westzijde voor heren.

Blik in oostelijke richting met het paadje richting Sellingerstraat en half verscholen het stationsgebouw

Vanaf de Sellingerstraat liep een zandpad tot aan de Viaductstraat langs de zuidzijde van het zwembad. Vanuit het dorp kon men binnendoor over het spoorwegcomplex

De schutting aan de zuidzijde

Het bad diende niet alleen de zwemmer, ook de visvereniging was een gretig gebruiker van het water, maar dan in het bijzonder van het buitenwater. Langs de oevers waren, zeer rustiek ogende, vissteigers aangebracht. Menige visser heeft daar vele plezierige uurtjes doorgebracht.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het diepste gedeelte van het buitenbad nog benut voor deponering van gevonden Duits wapentuig (zgn. Panzerfausten en dergelijke), terwijl nadien Poolse militairen, die deel uitmaakten van het Canadese bevrijdingsleger er met behulp van handgranaten, die ze onder water lieten ontploffen, de visvangst beoefenden.

 

In de zomer van 1953 was Zepta zeer actief en nam deel aan allerlei wedstrijden van de Noordelijke Zwembond. Er werd flink getraind, meerdere avonden per week in het jongensbad. Met goede zwemmers(sters) zoals: Heini ter Veen, Barend Kleinenberg, Jan Borcherts, Lida Scholte, Anneke Stoker en Willem Beuker werden de wedstrijden bij Bubble (Veendam), Triton (wedderveer), de Otter (Winschoten) en L.Z.C. (Loppersum) bezocht.

In 1955 werd Zepta lid van de K.N.Z.B. (Koningklijke Nederlandse Zwem Bond) en was het moeilijke om de top te bereiken.

<<<<<FOTO BRIEF>>>>

Mevr Marianne Koster-van Diest stuurde bijgevoegde foto uit 1961 waarop zij met haar zus Yvonne op de duikplank zit.

 

 

Blik in oostelijke richting

Voor de kleedhokjes liep een betonnen pad. Centraal gelegen voor het hoofdgebouw was het ondiepe bad, waarin palen met rekstok en ringen; langs de noordzijde van het ondiepe bad was een betonnen loopbrug. Voor de dames- en herenkleedhokjes waren grote zandspeelbakken. Aan de dameszijde stond in de zandbak een grote watertoren, waarin het water voor de douches werd opgepompt. Vlak daarbij een rolglijbaan met duiktoren. Een sensatie was het om staande van de rolglijbaan af te `glijden'.

Het volgende lied dat destijds werd gezongen ging als volgt:

(wijze: Er kwam een boer uit Zwitzerland.)

1. In Ter Apel is een heel mooi bad,

2. Ka -deka -dolleke -kedat.

3 Het heette vroeger Moekes Gat,

4. Labedie - labeda - labedonia.

5 Het heette vroege Moekes Gat.

6. Cecilia.

(Van de rest van de coupletten alleen steeds regel 1 en 3)

-Wanneer je langs het zwembad raced,

Wat komt je dan zo voor de geest.

-Als je dan door de ingang gaat,

Dan staat Geert Fietje al paraat.

-De hokjes zijn daar heel speciaal,

Ze staan niet allemaal verticaal.

-Ze hebben daar een paar W.C.'s,

Zeg toch maar liever vieze plees.

-In 't midden ligt een grote bak,

Men noemt het vlot voor het gemak.

-Er ligt daar ook een lange paal,

Die is zo snotglad als een aal.

-De schommel piept als een dikke muis,

Vrouw fietje wordt nog gek in huis.

-En dan de Bertus Johannes-plank,

Wie d'r afduikt is voor't leven mank.

-Indien je van de glijbaan glijdt,

dan ben je zo je broekje kwijt.

-Toch schijnt hier soms ook nog de zon,

Dan is't weer haring in een ton.

-Het is dan ook een prachtgezicht,

Als ieder in het mulzand ligt.

-Maar wat het zwembad ook nog biedt,

Verliefde paartjes in het riet.

-Om acht uur stopt heer Fietje er mee,

Dan moet hij snel naar de TV.

Foto genomen rond 1950 door meester Jan Wester. Waarschijnlijk tijdens een moment van het schoolzwemmen van de Schotslaanschool.

bovenste duikplank: vlnr Boelie Potze, Anneke Stoker, Job Hilbolling, Jopie Hille, Geert Timpener(?), Rika Boerema, Hans Baardman, Aaltje Kruit, Jannie Bos.

onderste duikplank: vlnr Grietje Dijkstra, Hielke de Roo, Rensje Mook, Hennie Wesseling, Tita Timmerman, Jan Stoker, Hendrik Bartels

achterste duikplank Henk Pomp

Nabij de andere zijde van het bad was een aantal duikplanken geplaatst, hoge en lage. Ook was daar de 'haven', waarin de roeiboten en kano's lagen die voor de verhuur waren bestemd. Aan de buitenzijde van het hoofdgebouw hing boven de toegangsdeur een bord, waarop stond geschreven:

Komt, snel nu de leden door 't water bewogen

0 twijfelt niet bang aan den veiligen kant

De kunde van 't zwemmen zal Uw waarde verhoogen

Diept kracht uit het water voor de strijd op het land

<<<<<FOTO>>>>>

 

 

De verfbeurt:

Het zwembad was in de beginjaren het modernste zwembad van het noorden. Maar in de loop van de jaren werd het verval steeds duidelijker zichtbaar. Omdat Zepta in de jaren 60 weer begon op te bloeien en er steeds meer andere verenigingen in het zwembad kwamen, vond Zepta dat het tijd werd voor een opknapbeurt. Omdat Fietje er niets meer aan deed, besloot men dit zelf te gaan doen. Fietje vond dat een prima idee, want het was dan niet zo duur als wanneer je vakmensen inschakelde/ Hij zou zorgen voor de carbolineum en Zepta zorgde voor de rest. Voor de carbolineum werd gezorgd, maar de kleuren waren niet bepaald je van het. Grasgroen en kanariegeel!!!  Schuren was niet nodig, wnt de oude verf was er al lang af. De eerste kwasten werden in depotten verf geduwd. Maar toen de eerste kwasten op het hout belanden bleek dat het hout zo schreeuwde om een lik verf, dat je maar kom blijven strijken. De verf werd er helemaal in opgezogen en trok dwars door de planken heen. De deuren kregen de groene kleur en knapten helemaal er danig van op. Alle hokjes kregen opnieuw een nummen, die nu wel duidelijk leesbaar was. Het was een heel karwei, maar toen het klaar was, zag het er een stuk netter uit, zodat het niet voor niets was geweest.

 

<<<<<<FOTO JEUGDGROEP ZEPTA 1962>>>>>>>

De hokjes:

Fietje was altijd erg zuinig aangelegd en verspilde niets. Zo gebeurde het een keer in het voorjaar, dat Heini weer bij Fietje aan het werk zou. Fietje had achter zijn huis een enorme stapel sinasappelkistjes liggen. Heini vroeg aan Fietje: " Wat will'n ie toch met al dei kissies?" Fietje antwoorde: "Nou Heini kiek, in al dei hokkies zitt'n zo veul kier'n en goat'n  en nou har ik mie toudogt dast doe al dei goat'n moar miet dei kissies dicht moak'n solst."

Heini is er dagen mee bezig geweest, maar het heeft niet mogen baten, want aan een vrachtauto vol hout had hij nog niet genoeg om alle gaten , die in de hokjes zaten dicht te maken. 

Fragment uit een film uit 1963 waarin enkele opnames uit het toenmalige zwembad. Onder andere is te zien hoe badmeester Heini ter Veen laat zien hoe men met  de fiets van de duikplank behoort te rijden. De film is destijds gemaakt door Albert Hummel en gedigitaliseerd en beschikbaar gesteld door Rene Stanneveld.

 

Blik in oostelijke richting

Nieuw zwembad

" Bedelbrief" aan de Ter Apeler bevolking om geld bijeen te krijgen voor het nieuwe zwembad.I

 

Destijds werd er gezongen (wijze aan de oever van de Dnieper):

 

Aan de oever van het zwembad,

tussen Nulbos en spoordijk

Zat Geert Fietje luid te wenen.

Iets wat ik nu wel begrijp.

Grote god zo sprak Geert Fietje,

zie je daar die dragline staan?

Ze bouwen daar een heel nieuw zwembad,

nu kan ik wel sluiten gaan.

Beste man, sprak god tot Fietje,

trek je daar maar niets van aan.

Als je later eenmaal dood bent,

kom je in mijn plakboek staan

 

 

Inmiddels waren in de zestiger jaren in Ter Apel plannen ontstaan om te komen tot de realisering van een modern  zwembad. Fietje Sr. had weinig animo om op zijn (inmiddels gevorderde) leeftijd nog grote en kostbare investeringen te doen in en om het zwembad. Onderhandelingen met de gemeente Vlagtwedde om tot overname te geraken, leidden niet direct tot resultaten. Wel werd door de gemeente een nieuw zwembad, genaamd "Moekesgat" gebouwd grenzend aan de noordzijde van de plas van Fietje. De opening van het nieuwe bad met bijgelegen camping had plaats in 1966. De toen zeer bekende televisie clown Pipo was ter opluistering aanwezig.

 

  Het nieuwe bad had 1.076.000,-- gekost. Een belangrijk deel van de kosten is gekomen uit bijdragen van de Ter Apeler bevolking; de acties daartoe werden verzorgd door de `Stichting Zwembad Ter Apel'. In het jaar 1972 verkreeg de gemeente Vlagtwedde het oude echte Moekesgat in eigendom. Fietje Sr. had graag andere ontwikkelingen gezien; evenwel de tijden veranderen. In eerdere tijden was Fietje de respect afdwingende particuliere ondernemer. Toen vrijwel nergens een gemeente iets deed op het gebied van recreatie zoals Fietje dat deed, begreep hij dat daar de uitdaging voor hem lag. Het `natuurwater' was daarbij zijn compagnon; zijn minachting voor chloorwater was dan ook begrijpelijk groot. Niettemin is ook de naam Fietje blijven voortleven. Was Fietje vroeger de plaats waar velen gingen zwemmen, thans is het de plaats waar in strenge winters velen gaan schaatsen.

Het is daarom goed de namen `Moeke' en 'Fietje' nog eens naar voren te halen.